شرکت مهندسی ایمن آب زیست
طراح و مجری سیستم های تصفیه آب و تصفیه فاضلاب
02632719530

پرسنل با تجربه سیستمهای آبرسانی بخوبی آگاهند که بیشترین شکایت ها به بو و مزه آب آشامیدنی مربوط می شود. در اینجا مشکلات رایج بو و طعم آب و تکنیکهایی برای بهبود آن مطرح می شود.

در حقیقت یکی از دلایلی که مردم آب بطری شده را ترجیح می دهند این است که مزه و بوی کمتری در آن احساس می شود با استفاده از بعضی روش های تصفیه می توان این شکایت ها را کمتر کرد.

   بعضی از این شکایت ها در مورد آب به قرار زیر است:                                              

1- بوی فاضلاب

2- بوی کلر

3- مزه و بوی کلر

4- بوی تخم مرغ گندیده

5- مزه یا بوی نفت

6- مزه یا بوی فلز

7- مزه یا بوی ماهی یا خا ک

بررسی مشکلات بو و مزه آب، به چند دلیل تا حدودی مورد پرسش و تردید قرار دارد. اول اینکه این مسئله به بینی و زبان استفاده‌کنندگان بستگی دارد به عبارتی دیگر حساسیت  بینی و زبان افراد مختلف، متفاوت می‌باشد بو و مزه ای که از نظر یک نفر بد می‌باشد ممکن است برای دیگری بطور کامل قابل قبول باشد.

دوم اینکه فاکتورهایی که موجب این مشکلات می شوند به عنوان آلوده کننده های ثانویه به حساب می آیند و سیستمها آنها را پیگیری نمی‌کنند.

با این وجود این مشکلات را می توان با روش های تصفیه روزمره که بسیاری از آنها ساده و ارزان هستند برطرف کرد.

 

1- بوی فاضلاب

بعضی مشکلات مزه و بوی آب به مراحل تصفیه یا تکنیک های آن مربوط نیستند بلکه از تجهیزات نگهداری آب ناشی می شوند.

اگر آب مزه یا بویی شبیه فاضلاب یا بوی ماندگی دارد، علت آن اغلب ساکن ماندن آب، ماندن آب در انتهای لوله ها، لوله کشی های طویل و شبکه های کم مصرف است. بهترین راه حل این مشکل نگهداری مناسب و جریان سریع آب در فواصل زمانی معین در سرتاسر لوله‌های آب می باشد.

 

2- بوی کلر

چنانچه آب شبکه بوی کلر بدهد اما مزه قابل تشخیصی ندارد این امکان وجود دارد که آب، به کلر بیشتری نیاز دارد. کلر باقیمانده سه قسمت دارد:

1- ترکیبی     2- آزاد     3- کل

مجموع کلر باقیمانده ترکیبی و کلر باقیمانده آزاد، کلر باقیمانده کل می باشد.

وقتی کلر مورد نیاز مطلوب باشد، کلر باقیمانده ترکیبی، افزایش یافته، احتمالا با ترکیبات آلی یا آمونیاک در آب ترکیب شده و کلر آلی و کلرآمین ها را تشکیل می دهند. این ترکیبات ممکن است موجب مشکلات بو و مزه در آب شوند.

افزودن کلر بیشتر، مطابق شکل 1 منحنی نقطه شکست کلر در آب، آب تصفیه شده را بالاتر یا آنسوی نقطه شکست منحنی می برد و موجب ایجاد کلر باقیمانده آزاد قابل استفاده می شود.

کارشناس آب می تواند با استفاده از کیت کلرسنجی در محل شکایت، کلر باقیمانده آزاد و کل را اندازه گیری کند.

اگر کلر باقیمانده آزاد صفر یا کمتر از کلر باقیمانده کل باشد، جایی در سیستم توزیع آب، نیاز به کلر دارد.

برای افزایش کلر باقیمانده آزاد،  می توان در سیستم توزیع در منطقه نزدیک محل شکایت، جریان تند آب ایجاد کرد. اگر جریان تند آب،  نتیجه نداد متصدی کار باید دز کلر را در نزدیکترین محل کلرزنی افزایش داده و سپس دوباره آب را با شدت به جریان اندازد.

به خاطر داشته باشید که شما با فرآورده های جانبی کلر سروکار دارید و باید به اندازه کافی کلر اضافه کنید تا کلر باقیمانده آزاد نزدیک یا برابر با مقدار کلر باقیمانده کل شود.

 

 

3- مزه و بوی کلر

 اگر آب شبکه کاملا بو و مزه کلر دارد معمولا به این معنی است که کلر باقیمانده بالایی دارد البته نه بیش از 4 میلی گرم در لیتر یا PPM بلکه درحدی که برای مصرف کننده نامطبوع باشد.

اگر فاصله ایستگاه کلرزنی تا انتهای خطوط شبکه آب طولانی است برای بدست آوردن کلر باقیمانده، در انتهای سیستم توزیع، به کلرزنی بیشتری نیازاست. دراین حالت افراد نزدیک به نقطه کلریناسیون یا محل نصب دستگاه کلرزنی، شاید کلر باقیمانده بالاتری داشته باشند که موجب شکایت آنها شود.

یک راه برای کمک به کاهش میزان بالای کلر، افزودن سیستم کلرزنی تقویتی در مسیر سیستم توزیع خواهد بود.

این کار می تواند در یک ایستگاه پمپاژ تقویتی، دریچه یا شیرفلکه سردابه، یا ایستگاه کاهش فشار، صورت گیرد. الکتریسته قابل دسترسی برای بکار افتادن پمپ کوچک تزریق کلر  باید تامین شود. وقتی این پمپ، کلر را تزریق می کند، فشار را در مسیر تزریق کلر محاسبه می‌کند.

اگر سیستم بودجه لازم را ندارد یا محلی برای نصب سیستم کلریناسیون تقویتی وجود ندارد و کلر باقیمانده در محدوده حداکثر است، می توان پیشنهاد کرد که مصرف کننده، یک فیلتر کربن فعال نصب کند. این فیلتر، کلر باقیمانده را کاهش داده یا حذف خواهد کرد.

اندازه گیری کلر باقیمانده در یک محل مصرف آب، یا خانه دارای فیلتر کربن فعال، باید قبل از فیلتر انجام شود. 

درمواقع گرم در طول تابستان، کلر از بین می رود و سیستم به کلر بیشتری نیاز پیدا می کند. ممکن است سرمایه گذاری برای تامین سیستم کلریناسیون تقویتی برای چند ماه در طول سال امکان پذیر نباشد. در صورت وجود تانکر ذخیره آب، می توان مقدار کلر لازم برای تانکر را محاسبه کرد و به آب افزود.

این روش در طول ماههای گرم تابستان، جایگزین ایستگاه تقویت کلر می باشد، البته یک نفر مجبور خواهد بود از تانکر ذخیره آب بالا رود و کلر مورد نیاز را به آب اضافه کند.

 

4- بوی تخم مرغ گندیده

بوی شبیه به تخم مرغ گندیده، شکایتی رایج در سیستم های آب زیر زمینی است که علت آن سولفید هیدروژن H2S  می باشد. H2S جزء استانداردهای آب آشامیدنی نیست، ولی ممکن است در یک سطح ثابت تنظیم شود. گرچه سولفید هیدروژن در سطوح پایین 2-1 PPM معمولا خطری برای سلامتی ایجاد نمی کند ولی دردسرساز است.

اگر شکایت از سیستم آب سطحی است مشکل می تواند ناشی از استفاده نکردن از آب یا آلودگی به فاضلاب باشد، که این موضوع باید فورا بررسی شود.

اگر شکایت فقط مربوط به آب گرم درخانه یک مصرف کننده باشد، مشکل شاید به مخزن آب گرم مربوط باشد.

میله منیزیمی که برای کنترل زنگ زدگی در هیترها به کار می رود می تواند به طور شیمیایی سولفات را به H2S تبدیل کند. جابجا کردن یا تعویض این میله منیزیمی با میله آلومینیمی ویا فلزات دیگر، ممکن است وضعیت را بهتر کند.

بهترین روش برای بهبود آب حاوی H2S، هوادهی آن است که به روش های مکانیکی یا شیمیایی انجام می شود.

هوادهی مکانیکی می تواند به سادگی با سرازیر کردن آب برروی دانه های یک مخزن تخلیه، یا پمپ کردن آب به بالای یک برج و فرو‌ریختن در میان صفحه های سوراخ دار (اریفیس) که هوادهی انباشته نیز نامیده می شود، انجام گیرد.

هرچه میزان گاز سولفید هیدروژن بیشتر باشد، برج یا مجموعه برج ها باید بلندتر باشند.

این مراحل زمان بیشتری برای بیرون دادن H2S در هوادهی می دهد. باید مطمئن شد، مخزن آب یا برج به طور مناسب به بیرون تخلیه شود.

در هوادهی شیمیایی، آب با استفاده از مواد شیمیایی اکسیدکننده مانند پرمنگنات پتاسیم یا کلر، با حداقل زمان تماس 20 دقیقه تصفیه می‌شود.

هوادهی چه مکانیکی چه شیمیایی، باید قبل از هر تصفیه دیگر، یا در مراحل اولیه تصفیه، و قبل از فیلترها (اگر فیلتر در تصفیه آب به کار می‌رود) انجام گیرد.

روش های تصفیه دیگر شامل تعویض یون، فیلترهای اکسید کننده، فیلترهای شن سبز منگنز، یا فیلتر کربن است.

اگر میزان H2S پایین باشد، فیلتر ذغال کربن مناسب خواهد بود.

 

5- مزه یا بوی نفت

گاهی اوقات در مخازن آب زیر زمینی، مزه یا بوی نفت احساس می شود. که امکان دارد به دلیل نزدیکی به مناطق نفتی و گازی باشد. اغلب، آلودگی اصلی دراین موارد بنزین است.

استانداردهای ملی اولیه آب آشامیدنی آژانس حفاظت محیط آمریکا، حداکثر سطح آلودگی (MCL) برای بنزین را  005/0 میلی گرم در لیتر یا PPM و با هدف سلامت عمومی در حد صفر قرار داده است.

اگر آلودگی خیلی جدی نباشد، بهترین راه برای تصفیه آب زیرزمینی، استفاده از فیلترهای کربن فعال در محل خروج آب از چاه می باشد. سپس قبل از ورود آب  به مخزن، کلر به آب تزریق شود. آب در مخزن، در مدت زمان مورد نیاز جهت تماس با کلر قرار می گیرد. مخزن آب باید به اندازه ای باشد که براساس مصرف، آب  حداقل 20 دقیقه یا بیشتر  در تماس با کلر باشد.

اگر آلودگی جدی تر باشد، هوادهی انباشته با وسایل مکانیکی همراه با فیلتر کربن فعال و کلر ممکن است ضروری باشد. فیلترهای کربن فعال باید به طور دوره ای تعویض شوند.

اگر این روش جواب نداد، ممکن است مجبور به حفر چاه جدید شوید البته ضمانتی وجود ندارد که با مشکلات مشابه روبرو نشوید.

 

6- مزه یا بوی فلز

اگر PH آب پایین باشد، آب اسیدی است و می تواند باعث خوردگی لوله های فلزی سیستم توزیع و لوله های مسی شود و این مواد وارد آب می شوند.

در پایان تصفیه آب، باید PH اسیدی را با سود سوزآور یا سدیم هیدروکسید، خاکستر سود یا جوش شیرین (soda ash) یا نوع دیگری از تعدیل کننده PH، تنظیم کرد.

وقتی یک افزودنی مایع به کار می برید، خاکستر سود را با آب گرم مخلوط کنید این کار به حل کردن مواد، قبل از تزریق آن به داخل آب کمک خواهد کرد. همچنین داشتن اتاق حرارت، جایی که افزودنی مایع در 62 درجه فارنهایت یا بالاتر قرار دارد، از کریستاله شدن سود یا خاکستر سود جلوگیری می کند. سود سوزآور در دمای حدود 54 درجه فارنهایت کریستاله می شود.

اگر تنظیم PH جواب نداد، راه دیگری برای جلوگیری از خوردگی فلز، روکش کردن سطح داخلی لوله ها با استفاده از سدیم هگزامتافسفات و ارتوفسفات روی می باشد. این کار هم چنین باعث می شود، آهن و منگنز در سیستم توزیع  به صورت معلق بمانند.

اگر لجن حاصل از تصفیه خانه های آب در زمین های کشاورزی استفاده می شود یا به تصفیه خانه های فاضلاب لوله کشی می شود، در این صورت روی ارتوفسفات چون یک فلز سنگین است، می تواند مشکلات جانبی ایجاد کند.

 

 

7- بوی ماهی یا خاک

شکایت دیگر از آب شامل مزه وبوی ماهی یا خاک است که معمولا در برگشت به منبع آب می تواند به حد جزئی کاهش یابد و در فصول مختلف متفاوت است. یکی از علل ایجاد این مشکل می تواند رشد جلبک ها باشد. جلبک ها معمولا به رنگ سبزآبی هستند و اگر در منبع آب وجود داشته باشند دیدن آنها بسیار آسان است.

اگر گرده های جلبک در منبع آب وجود داشته باشد، می توان کریستال آبی رنگ بی بو یا پودر خاکستری رنگ سولفات مس را برای کشتن جلبک ها به آب اضافه کرد.

برای اطمینان از کنترل پخش مقدار مناسب این ماده روی سطح  منبع آب،  با یک سازنده مواد شیمیایی مشورت کنید.

گاهی اجازه نمی دهند سولفات مس به رودخانه ها و نهرها اضافه شود، زیرا ماهی ها و دیگر موجودات زنده آبزی را می کشد. افزودن این ترکیب به مقدار مناسب به منابع آب آشامیدنی، ممکن است مورد قبول باشد. این منابع باید در طول سال، درزمان های مختلف بازرسی شوند.

 روش های دیگری جایگزین سولفات مس هم وجود دارد. به طور مثال افزودن یک پمپ هوادهی به مخزن آب که می تواند با باطری انرژی خورشیدی یا نیروی باد و یا اتصال مستقیم برق کار کند، و هم چنین علاوه بر کاهش جلبک ها می تواند سولفید هیدروژن، آهن، منگنز و فسفر را نیز کاهش دهد.

 مشکل دیگر در فصل پاییز با ورود مواد آلی حاصل از برگها و گیاهان مرده به آب روی می دهد. سال ها، از پرمنگنات پتاسیم برای کنترل بو و مزه آب ناشی از مواد آلی گیاهی استفاده می شده است.

پرمنگنات پتاسیم معمولا به صورت مایع قهوه ای تیره یا پودر دانه درشت قهوه ای تیره است، که می تواند به صورت خشک یا مایع اضافه شود.

افزودن پرمنگنات پتاسیم به آب خام، برای بهره وری از زمان ماندن در خط انتقال آب خام و اطمینان از مصرف همه اکسیدان ها قبل از افزودن مواد شیمیایی دیگر، مانند کلر، منعقد کننده ها مانند زاج، یا کربن فعال است.

میزان مقدار معمول پرمنگنات پتاسیم برای کنترل بو و مزه آب، بین 5/2- 5/0 میلی گرم در لیتر بسته به درجه آلودگی آب خام است. میزان متوسط تقریبا 0/1 میلی گرم در لیتر  است. برای تعیین میزان آن از روش جار تست استفاده می شود.

روش های اندازه گیری پرمنگنات پتاسیم باقیمانده، به خوبی می تواند برای تعیین نسبت افزودن آن به کار رود.

کربن فعال گزینه دیگر، در تصفیه آب است که می تواند همراه با پرمنگنات پتاسیم به کار رود. پودر کربن فعال می تواند به صورت مخلوط در یک محلول آبی (slurry)، به حوضچه رسوب یا روی سطح فیلتر، در مراحل تصفیه افزوده شود.

اگر هردو، پرمنگنات پتاسیم و کربن فعال را به کار می برید، پرمنگنات را، قبل از کربن فعال اضافه کنید. در بعضی سیستم های خیلی کوچک، پودر را به صورت دستی برسطح حوضچه های رسوب یا فیلتر ها و در مواقع لزوم پخش می کنند.

کربن فعال به شکل گرانولی در دسترس است و می‌توان به صورت یک لایه 3- 2 اینچی روی سطح فیلتر اضافه کرد. لایه کربن گرانولی باید بعد از یک دوره زمانی، برداشته شود، زیرا اثرش را از دست داده و برای فیلترها مضر خواهد بود.

کربن فعال، کلر باقیمانده را در آب خروجی کاهش داده یا حذف خواهد کرد. بنابراین قبل از محل کلرزنی اضافه شود.

کربن فعال هم چنین می تواند به شکل جامد به عنوان فیلترهای کربن بیرونی (extruded) به کار رود. گرچه گرانتر است و باید در داخل سیستم قرار میگیرد ...

مطالب دیگر اخبار و مقالات محیط زیستی
آلودگی آب شرب و اهمیت تصفیه آبفاضلابفناوری نانوآب شیرین کن roکلر زنی آب آشامیدنی

دفتر کرج: چهارراه هفت تیر ، بلوار دانش آموز ، بلوار علامه جعفری ، جنب قنادی پامچال ، پلاک 45 ، طبقه اول و طبقه دوم .

تلفن: 02632719530       همراه: 09124637566      کدپستی: 3133833115       تلفکس: 32719530 (026)